eerste hulp bij boze kinderen

De worsteling van veel ouders; boosheid bij hun kind. Van een chagrijnige bui tot heftige woede-uitbarstingen. Soms begrijpen we als ouders waar het vandaan komt, maar vaak is het voor ons onverklaarbaar en uit het niets. En meestal op een moment waarop het totaal niet uitkomt.

Emoties

We weten natuurlijk wel dat alle emoties bij het leven horen. En dat het goed is wanneer ze geuit worden. Een teken van veiligheid en openheid. Maar het liefst zien we onze kinderen blij en gelukkig; we (glim)lachen met ze mee. Wanneer ze verdrietig zijn, proberen we ze te troosten door woorden, een knuffel of pleister. Zijn ze bang dan stellen we ze gerust, zingen een liedje of blijven dichtbij. En dan komt de boosheid... Je probeert 't met woorden, maar die lijken niet te worden gehoord. Je probeert 't met aanraking, maar je wordt weggeduwd. Je probeert 't te negeren, maar een ander gezinslid of het meubilair moet het nu ontgelden. Nu is een grens bereikt; je eigen frustratie en gevoel van onmacht komen eruit.

Verdragen

Wanneer kinderen hun emoties met ons delen, is het als eerste belangrijk dat we zo open en neutraal mogelijk reageren. Door zo te reageren wordt het kind aangemoedigd verder te gaan met het delen van gevoelens en gedachten. Kinderen kunnen namelijk de neiging hebben om dingen niet meer te delen als ze merken dat wij als ouders ervan schrikken of dat het ons boos of verdrietig maakt. Ze kruipen dan terug in hun schulp. Daarnaast draag je door een open, neutrale houding uit dat je aankunt wat ze vertellen. Natuurlijk gaat er als ouder van alles in je om. Daarom moet je als ouder in staat zijn om je eigen emoties te herkennen en onder controle te houden, om open te staan voor de gevoelens van je kind en hem/ haar hierin te begeleiden.

Afstemmen

Als kinderen hun emoties met ons delen, is het gevaar groot dat we als ouder proberen ze zo snel mogelijk weer 'blij en gelukkig' te krijgen. We bagatelliseren de situatie, bijvoorbeeld: "hij had vast z'n dag niet" of "je hebt het misschien niet goed gehoord" wanneer iets onaardigs tegen het kind is gezegd. We komen met oplossingen aan, zoals: "dan ga je toch voortaan met de anderen spelen? Die sluiten je niet buiten. Of we proberen met straffen en belonen de boosheid in bedwang te houden: "nou, als je steeds zo boos uit school komt, dan heb ik geen zin meer om je op te halen. Dus óf je zorgt dat je gezellig bent óf je komt voortaan zelf naar huis". Vaak werken deze methodes niet of van korte duur. Dat komt omdat wij als ouders op dat moment vanuit ons hoofd reageren, terwijl een kind wanneer het vol in de emotie zit, geen informatie tot zich kan nemen en kan verwerken. Daarom één van de gouden tips; Stem af op de emotie van je kind. Benoem het gevoel wat je ziet of herhaal (gedeeltelijk) welke woorden je kind aan zijn/ haar gevoel gegeven heeft. En wees vervolgens stil. Voel mee en geef vervolgens bevestiging, bijvoorbeeld: "dat lijkt me erg naar dat je beste vriend ineens niet met je wilde spelen" of "ik snap dat je daar boos van wordt". Door erkenning te geven aan het gevoel, komt er ontspanning bij het kind. Het hoeft niet meer ingehouden te worden en er hoeft niemand meer overtuigd te worden van het gevoel.

Zoektocht

Natuurlijk is het fijn om erachter te komen waar (heftige of steeds terugkerende) boosheid vandaan komt. Omdat op het moment zelf daar een gesprek over voeren vaak niet lukt, kan er op een later moment nog op teruggekomen worden: "Hé, ik weet natuurlijk dat je erg boos was omdat je vriend ineens niet met je wilde spelen, maar hoe ging dat eigenlijk? Weet je waarom? Hadden jullie eerder al afgesproken om samen te spelen?".

Soms lijkt het alsof er geen directe aanleiding is voor de heftige uitbarsting. Probeer dan inzichtelijk te krijgen op welke momenten of dagen de uitbarstingen plaatsvinden. Misschien kunnen er verbanden gelegd worden, bijvoorbeeld met een bepaalde lessen, leerkrachten, extra activiteiten, BSO, enz. Wanneer het te koppelen is aan intensieve dagen of momenten, kan het helpen om een activiteit aan te bieden die helpt om emoties en stress te verminderen. Denk aan: buiten zijn, een douche of bad nemen, springtouwen, kleuren, een stripblad of boek lezen, fysieke aanraking, tot rust komen op een rustige, fijne plek. Het kan soms even tijd kosten om te ontdekken welke activiteiten het beste werken, maar heel helpend om te weten.

Uiten

Helaas kan al het bovenstaande niet altijd voorkomen dat de bom barst of dat de intensiteit van de uitbarsting snel afneemt. Hoe dan te handelen?

1. Bied geen keuzes, maar spreek korte en duidelijke zinnen (het kind zit in het gevoel, en is niet in staat om keuzes te maken). Kies een activiteit die helpt te kalmeren of die helpt de woede eruit te laten. Hoe heftige boosheid op een goede manier geuit kan worden? Schreeuwen of stompen in een kussen, oude kranten scheuren of proppen van maken en ermee gooien. Het liefst in een eigen ruimte waar geen irritaties bij kunnen komen van een broer of zus die een opmerking maakt of op een verkeerde manier kijkt.

2. Blijf beschikbaar. Jonge kinderen hebben de nabijheid van ouders nodig om tot rust te komen. Naarmate kinderen ouder worden, groeit hun zelfstandigheid hierin. Wel is het belangrijk om geregeld te checken hoe het gaat. Lukt het om rustig te worden? Het tot rust laten komen in een andere ruimte is niet als straf, maar alleen om te zorgen dat de intensiteit van de emoties af kunnen nemen en dat er rust komt. Niet omdat emoties er niet mogen zijn, maar omdat deze zo heftig zijn dat ze niet helpend meer zijn. Door in verbinding te blijven, wijs je het kind niet af.

3. Bied grenzen. Als ouder ben je verantwoordelijk voor de veiligheid. Niet alleen grenzen met betrekking tot fysieke veiligheid, maar ook voor sociaal- emotionele veiligheid. Het kan voor een kind heel onveilig voelen als de boosheid groter is dan je zelf aan kan, en je geen hulp van de ouder ervaart. Geen ouder die je helpt de boosheid te begrenzen. De grenzen als jezelf of anderen geen pijn doen of spullen kapot maken. Je kunt sociaal- emotionele ondersteunen door beschikbaar te zijn (punt 2) en niet mee te gaan in de boosheid, maar vertrouwen uit te stralen: "ik zie het, lieverd, het is super zwaar, maar ik ben bij je, ik hou van je, het komt goed".

Blijft het onduidelijk waarom er geregeld of heftige boosheid is of is er moeite hoe deze op een goede manier te uiten of verwerken, neem gerust contact op (info@praktijkgeliefd.nl of 06-28217499). Praktijk Geliefd zoekt graag mee naar oorzaken of handvatten die zowel jullie als ouders maar ook jullie kind(eren) helpen.